Çimento Fiyatı İkiye Katlandı: Müteahhit Ne Yapabilir?
Türkiye’de enflasyonun inşaat malzemeleri üzerindeki etkisi son yıllarda dramatik biçimde artmıştır. Sabit fiyatlı inşaat sözleşmeleri imzalayan müteahhitler, sözleşme dönemi içinde patlayan malzeme maliyetleri nedeniyle ciddi zararlarla yüzleşmektedir. Peki hukuk bu duruma nasıl yaklaşmaktadır?
Aşırı İfa Güçlüğü: TBK m.138
Türk Borçlar Kanunu’nun 138. maddesi “aşırı ifa güçlüğü” düzenlemesini içermektedir. Buna göre sözleşmenin kurulmasından sonra öngörülemeyen olağanüstü gelişmeler nedeniyle borcun ifası aşırı ölçüde güçleşirse borçlu hakimden sözleşmenin yeniden uyarlanmasını ya da sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir.
Mahkeme Uyarlamasının Koşulları
- Olayın sözleşme yapılırken öngörülememesi
- Fiyat değişiminin borçlunun katlanması gereken ticari riski aşması
- Borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş olması
Eskalasyon Hükmü: Önleyici Çözüm
İnşaat sözleşmelerine eklenen fiyat eskalasyonu (revizyon) hükmü, bu sorunun önceden çözüme kavuşturulmasının en etkili yoludur. Bu hüküm; malzeme fiyatlarındaki değişimi endeksleyen bir formül içermelidir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) inşaat maliyet endeksi yaygın bir referans noktasıdır.
Kamu İhalelerinde Fiyat Farkı
Kamu inşaat sözleşmelerinde 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında fiyat farkı uygulaması belirli koşullarda mümkündür. Ancak bu uygulamanın kapsamı sözleşme türüne ve ihale tarihine göre değişebilir.
Sonuç
Maliyet artışları, inşaat sektöründe hem müteahhit hem de iş sahibi için ciddi hukuki ve finansal sonuçlar doğurabilir. Sözleşme hazırlığında maliyet revizyonu mekanizmalarını öngörmek ya da sözleşme sürecinde TBK’ya dayalı uyarlama talebinde bulunmak, bu riski yönetmenin iki temel yoludur.
Bu konuda kurumsal danışmanlık için iletişim sayfasından bize yazabilirsiniz.