DERNEK TÜZÜĞÜ

BÖLÜM 1 – BİLGİLENDİRME VE HUKUKİ ÇERÇEVE

Dernek Tüzüğünün Tanımı ve Amacı

Dernek Tüzüğü, en az 7 (yedi) gerçek veya tüzel kişinin kazanç paylaşma (ticari kâr) amacı dışında, belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere kurdukları derneğin; adını, amacını, merkezini, üyelik şartlarını, zorunlu organlarının (Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Denetim Kurulu) oluşumunu ve görevlerini düzenleyen kanuni “Anayasa”sıdır.

Hukuki Dayanak ve Zorunluluklar

• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu ve 5253 Sayılı Dernekler Kanunu: Bir derneğin kurulabilmesi ve tüzel kişilik kazanabilmesi için tüzüğünün olması ve Mülki İdare Amirliğine (Valilik/İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü) teslim edilmesi zorunludur. Tüzük verilmeden dernek kurulamaz.
• Kamu Yararı Sınırı: Derneğin amacı (tüzükte belirtilen amaç) Anayasa’ya, hukuka ve genel ahlaka aykırı olamaz. Aksi halde Valilik tüzüğü inceler ve düzeltilmezse fesih davası açar.
• Kâr Amacı Gütmemek: Dernekler şirket değildir. Dernek tüzüğünde “ortaklara kâr dağıtımı yapılacaktır” gibi ifadeler yer alamaz. Elde edilen tüm gelir (bağış, aidat, kermes geliri) sadece tüzükte yazan amacın gerçekleştirilmesi için harcanmak zorundadır (En az %80’i).

Kurulum Sonrası (İlk 6 Ay)

Dernek tüzüğü Valiliğe teslim edilip “Alındı Belgesi” alındığı an dernek tüzel kişilik kazanır (kurulmuş olur). Ancak kuruluş tarihinden itibaren EN GEÇ 6 AY İÇİNDE ilk Olağan Genel Kurul toplantısını yapmak ve zorunlu organlarını (Yönetim ve Denetim Kurulunu) seçmek zorundadır. Aksi halde dernek feshedilir.

BÖLÜM 2 – YASAL TÜZÜK ŞABLONU

[DERNEĞİN TAM ADI] DERNEĞİ TÜZÜĞÜ

MADDE 1 – DERNEĞİN ADI VE MERKEZİ
1.1. Derneğin Adı: “[Derneğin Tam ve Resmi Adı, Örn: Çevre Dostu Yaşamı Destekleme Derneği]”dir.
1.2. Derneğin Merkezi: [İl, Örn: İstanbul] ilindedir. Dernek, ilgili kanun ve mevzuat hükümlerine uymak kaydıyla, yönetim kurulu kararı ile yurt içinde veya yurt dışında şube veya temsilcilikler açabilir.

MADDE 2 – DERNEĞİN AMACI VE FAALİYET ALANLARI
2.1. Amacı: Derneğin amacı; [Derneğin Amacını Net Bir Dille Yazınız. Örn: doğa koruma bilincini artırmak, sıfır atık projelerini desteklemek, ağaçlandırma faaliyetleri yapmak ve bu alanda çalışan öğrencilere eğitim/burs desteği sağlamaktır.]
2.2. Çalışma Konuları ve Biçimleri: Dernek, amacını gerçekleştirmek için aşağıdaki faaliyetleri yürütür:
a) Amacına uygun eğitimler, seminerler, konferanslar ve paneller düzenlemek,
b) Gelir temin etmek amacıyla kanunlara uygun kermes, konser, gezi, sergi ve benzeri etkinlikler organize etmek,
c) Amacın gerçekleştirilmesi için gerek görülmesi halinde yasal izinleri alarak iktisadi işletmeler, vakıflar veya sandıklar kurmak,
d) Benzer amaçlı yurt içi ve yurt dışı dernek, vakıf veya STK’lar ile ortak projeler yürütmek ve federasyonlara katılmak,
e) Amacın gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan taşınır ve taşınmaz malları satın almak, kiralamak, satmak veya üzerinde ayni haklar tesis etmek.
2.3. Faaliyet Alanı: Dernek, sosyal, kültürel ve [Örn: eğitim / çevre / spor] alanında yurt içinde ve yurt dışında faaliyet gösterir.

MADDE 3 – DERNEĞE ÜYE OLMA ŞARTLARI VE TÜRLERİ
3.1. Üye Olma Şartları: Fiil ehliyetine sahip bulunan ve derneğin amaç ve ilkelerini benimseyerek bu doğrultuda çalışmayı kabul eden her gerçek ve tüzel kişi bu derneğe üye olma hakkına sahiptir. Türk vatandaşı olmayanların üye olabilmesi için Türkiye’de yerleşme hakkına sahip (ikamet izni olan) olmaları gerekir.
3.2. Üyeliğe Kabul: Dernek başkanlığına yazılı olarak yapılacak üyelik başvurusu, dernek yönetim kurulunca en çok 30 (otuz) gün içinde üyeliğe kabul veya isteğin reddi şeklinde karara bağlanır ve sonuç başvuru sahibine yazıyla (veya e-postayla) bildirilir. Başvurusu kabul edilen üye, bu amaçla tutulacak “Üye Kayıt Defteri”ne kaydedilir.
3.3. Onursal Üyelik: Derneğe maddi veya manevi bakımdan önemli destek sağlamış kişiler, yönetim kurulu kararı ile onursal üye olarak kabul edilebilir. Onursal üyelerin oy hakkı yoktur ve aidat ödeme zorunlulukları bulunmaz.

MADDE 4 – ÜYELİKTEN ÇIKMA VE ÇIKARILMA
4.1. Çıkma: Hiç kimse dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Her üye, yönetim kuruluna yazılı olarak (istifa dilekçesiyle) bildirmek kaydıyla, dernekten dilediği zaman çıkma hakkına sahiptir. Ayrılan üye, ayrıldığı döneme kadar olan birikmiş aidat borçlarını ödemek zorundadır.
4.2. Çıkarılma: Dernek üyeliğinden çıkarılmayı gerektiren haller şunlardır:
a) Dernek tüzüğüne ve amaçlarına aykırı davranışlarda bulunmak,
b) Verilen görevlerden sürekli kaçınmak veya derneğin itibarını zedelemek,
c) Yazılı ihtarlara rağmen [Örn: 6 (altı) ay / 1 (bir) yıl] boyunca üyelik aidatını ödememek.
Çıkarılma kararı, Yönetim Kurulu’nun kararı ile alınır. Çıkarılan üyenin Genel Kurul’a itiraz hakkı saklıdır.

MADDE 5 – ÜYELERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ (ÖDENTİ VE AİDATLAR)
5.1. Giriş Aidatı: Üyeliğe kabul edilen her üyeden, üyeliğe kayıt sırasında bir defaya mahsus olmak üzere [Giriş Aidatı Tutarı, Örn: 100] TL giriş aidatı alınır.
5.2. Yıllık/Aylık Aidat: Dernek üyeleri, derneğin faaliyetlerini sürdürebilmesi için her ay (veya her yıl) düzenli olarak [Aylık/Yıllık Aidat Tutarı, Örn: 50 TL / Yıllık 600 TL] üyelik aidatı ödemekle yükümlüdür.
Not: Bu aidat miktarları, tüzük değişikliğine gerek kalmaksızın Genel Kurul kararıyla her yıl güncellenip artırılabilir veya azaltılabilir.

MADDE 6 – DERNEĞİN ORGANLARI
Derneğin zorunlu organları şunlardır:
1. Genel Kurul
2. Yönetim Kurulu
3. Denetim Kurulu
Dernek, ihtiyaç duyması halinde kadın kolları, gençlik kolları, bilimsel kurullar gibi alt komiteler kurabilir. Ancak zorunlu organların yetki ve sorumlulukları bu alt kurullara devredilemez.

MADDE 7 – GENEL KURULUN KURULUŞU VE TOPLANMA ŞEKLİ
Genel Kurul, derneğin en yetkili karar organı olup, derneğe kayıtlı (aidat borcu bulunmayan) tüm asil üyelerden oluşur.
7.1. Olağan Toplantı: Genel Kurul olağan toplantısı, [Toplantı Sıklığı, Örn: 3 (üç) yılda bir / 2 (iki) yılda bir], [Toplantı Ayı, Örn: Nisan] ayı içerisinde, Yönetim Kurulu’nun çağrısı üzerine toplanır.
7.2. Olağanüstü Toplantı: Yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hallerde veya dernek üyelerinden beşte birinin (1/5) yazılı başvurusu üzerine, yönetim kurulunca en geç bir ay içinde olağanüstü toplantıya çağrılır.
7.3. Çağrı Usulü: Yönetim kurulu, genel kurula katılma hakkı bulunan üyeleri, toplantıdan en az 15 (on beş) gün önceden günü, saati, yeri ve gündemi belirtmek suretiyle; gazete ilanı, e-posta, SMS (kısa mesaj) veya iadeli taahhütlü posta yoluyla toplantıya çağırır. İlk toplantıda çoğunluk sağlanamazsa, ikinci toplantının nerede ve ne zaman yapılacağı da bu çağrıda belirtilir. İki toplantı arası süre 7 günden az, 60 günden fazla olamaz.

MADDE 8 – TOPLANTI YETER SAYISI VE KARAR ALMA USULÜ
8.1. Toplantı Yeter Sayısı: Genel kurul, katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğunun (yarısından bir fazlasının) katılımıyla toplanır. Tüzük değişikliği ve derneğin feshi görüşülecekse üyelerin üçte ikisinin (2/3) katılımı şarttır. İlk toplantıda yeter sayı sağlanamazsa, ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz; ancak katılan üye sayısı, yönetim ve denetim kurulları asil üye tam sayısının iki katından (Örn: 5 YK+3 DK = 8×2 = 16 kişiden) az olamaz.
8.2. Karar Alma Usulü: Genel kurul kararları, toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğuyla (yarıdan bir fazlasıyla) alınır. Tüzük değişikliği ve derneğin feshi kararları ise ancak toplantıya katılanların üçte iki (2/3) çoğunluğuyla alınabilir. Üyeler oylarını şahsen kullanmak zorundadır, vekaletle oy kullanılamaz.
8.3. Görev ve Yetkiler: Dernek organlarının (Yönetim ve Denetim Kurullarının) seçilmesi, bütçenin onaylanması, tüzüğün değiştirilmesi, derneğin feshedilmesi, taşınmaz alım satımı için yönetim kuruluna yetki verilmesi ve şube açılmasına karar verilmesi Genel Kurulun devredilemez yetkileridir.

MADDE 9 – YÖNETİM KURULUNUN OLUŞUMU VE GÖREVLERİ
9.1. Oluşumu: Yönetim Kurulu, Genel Kurul tarafından gizli oyla (veya açık oyla) seçilen [Örn: 5 (beş)] asil ve [Örn: 5 (beş)] yedek üyeden oluşur. (Kanunen en az 5 asil 5 yedek olmalıdır). Görev süresi [Örn: 3] yıldır.
9.2. Görev Dağılımı: Yönetim Kurulu, seçimi izleyen ilk toplantısında kendi arasında görev dağılımı yaparak; 1 Başkan, 1 Başkan Yardımcısı, 1 Sekreter, 1 Sayman ve Üyeleri belirler.
9.3. Görevleri: Derneği temsil etmek, bütçeyi uygulamak, genel kurulu toplantıya çağırmak, üye kabul ve ihraç işlemlerini karara bağlamak, defter ve kayıtları yasalara uygun tutmak Yönetim Kurulunun asli görevleridir.

MADDE 10 – DENETİM KURULUNUN OLUŞUMU VE GÖREVLERİ
10.1. Oluşumu: Denetim Kurulu, Genel Kurul tarafından seçilen 3 (üç) asil ve 3 (üç) yedek üyeden oluşur.
10.2. Görevleri: Derneğin, tüzüğünde gösterilen amaç doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğini, defter, hesap ve kayıtların mevzuata uygun olarak tutulup tutulmadığını en geç yılda bir defa denetler ve denetim sonuçlarını bir rapor halinde Yönetim Kuruluna ve Genel Kurula sunar.

MADDE 11 – DERNEĞİN GELİRLERİ VE GİDERLERİ
11.1. Gelir Kaynakları: Derneğin gelir kaynakları; üye giriş aidatları, yıllık üyelik aidatları, gerçek ve tüzel kişilerin kendi isteği ile derneğe yaptıkları bağış ve yardımlar, dernek tarafından düzenlenen sosyal etkinliklerden (kermes, konser vb.) sağlanan gelirler ve derneğin mal varlığından elde edilen gelirlerdir. Dernek, 5253 sayılı Kanun uyarınca yurt dışından da (mülki idare amirliğine bildirimde bulunarak) bağış alabilir.
11.2. Giderler ve Defterler: Derneğin tüm giderleri fatura, perakende satış fişi veya Gider Makbuzu ile belgelenmek zorundadır. Dernek, Dernekler Yönetmeliği’nde belirtilen (Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, Evrak Kayıt Defteri, İşletme Hesabı Defteri vb.) kanuni defterleri noterden veya Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünden tasdikli olarak tutmak zorundadır.

MADDE 12 – DERNEĞİN FESHİ VE MAL VARLIĞININ TASFİYESİ
12.1. Fesih Kararı: Genel Kurul, her zaman derneğin feshine karar verebilir. Bu kararın alınabilmesi için toplantıya katılma hakkı bulunan üyelerin en az üçte ikisinin (2/3) hazır bulunması ve kararın katılanların üçte iki çoğunluğuyla alınması şarttır.
12.2. Tasfiye: Derneğin Genel Kurul kararıyla feshedilmesi veya kendiliğinden sona ermesi halinde, derneğin tüm para, mal ve haklarının (aktiflerinin) tasfiyesi son yönetim kurulundan oluşan “Tasfiye Kurulu” tarafından yapılır. Borçlar ödendikten sonra arta kalan mal varlığı, tüzüğün bu maddesinde aksi belirtilmemişse, derneğin amacına en yakın ve feshedildiği tarihte ilinde en fazla üyeye sahip olan derneğe (veya Hazineye) devredilir. Ortaklara paylaştırılamaz.

MADDE 13 – HÜKÜM EKSİKLİĞİ
Bu tüzükte belirtilmemiş hususlarda, 5253 Sayılı Dernekler Kanunu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.

MADDE 14 – KURUCULAR LİSTESİ
İşbu derneği kuran ve tüzüğü onaylayan kurucu üyelerin ad, soyad, meslek, yerleşim yeri ve T.C. kimlik numaraları aşağıda (veya ekli listede) belirtilmiş olup, işbu tüzük kurucular tarafından müştereken imza altına alınmıştır.

1. Kurucu Adı Soyadı: [Adı Soyadı] – İmza:
(Meslek, T.C. No ve Adres bilgileri listeye yazılır)

2. Kurucu Adı Soyadı: [Adı Soyadı] – İmza:

3. Kurucu Adı Soyadı: [Adı Soyadı] – İmza:

4. Kurucu Adı Soyadı: [Adı Soyadı] – İmza:

5. Kurucu Adı Soyadı: [Adı Soyadı] – İmza:

6. Kurucu Adı Soyadı: [Adı Soyadı] – İmza:

7. Kurucu Adı Soyadı: [Adı Soyadı] – İmza:

(Dernek kuruluşu için en az 7 kurucu üyenin imzası şarttır.)